<<< powrót

SPOSÓB NA PRACĘ

1. Rekrutacja

Zdolność szybkiego uczenia się jest warunkiem do tego, by móc utrzymać się na niesłychanie szybko zmieniającym się rynku pracy, jednak dlatego, by odnosić sukcesy, nowoczesny absolwent musi być ogromnie kreatywny. Idealny przyjmowany do pracy absolwent powinien posiadać umiejętność rozwiązywania problemów, z łatwością przystosowywać się do nowych sytuacji, wykazywać opanowanie w sytuacjach stresowych, a także operatywność. Musi umieć pracować w zespole, wykorzystywać teorię w praktyce, myśleć strategicznie, posiadać zdolności analityczne, być kreatywne. Pożądane cechy charakteru idealnego absolwenta to uczciwość, odpowiedzialność, lojalność, samodzielność, chęć do nauki, samokształcenia, przedsiębiorczość, chęć podjęcia wyzwania. Idealny absolwent to taki, który lubi także swoją pracę, bo kiedy lubi pracę to:

• jest w nią bardziej zaangażowany emocjonalnie, co zwiększa odpowiedzialność i kreatywność
• przeznacza na nią więcej czasu,
• wie więcej na jej temat,
• jest bardziej zadowolony w pracy, a co za tym idzie - milszy dla innych,
• zazwyczaj posiada jakieś uzdolnienia w danym kierunku,
• sam fakt robienia tego, co lubi, odbiera jako nagrodę i dlatego jest częściej zadowolony z zarobków.

• Co najbardziej lubię robić?
• Co mnie naprawdę pasjonuje?
• W jakich sytuacjach mam najwięcej energii?
• W jakich dziedzinach obecnego życia czuję się najlepiej?
• W jakich dziedzinach życia gospodarczego i społecznego widzę siebie w przyszłości?
• Jaki zawód uważam za najbardziej interesujący?
• Co według mnie znaczy "interesująca praca"? Jakie warunki musi spełniać taka praca?

Odpowiedz teraz na kolejne pytania:

• Jakie są Twoje naturalne talenty i zdolności?
• Jakie umiejętności udało Ci się zdobyć, wypracować?
• W czym jesteś naprawdę dobry?
• W czym jesteś dobry, ale nie poświęcasz temu z jakichś powodów dostatecznie dużo czasu?
• Jakie cechy Twojej osobowości uważasz za cenne?
• Czy przeprowadzano z Tobą jakiś test uzdolnień? Czy znasz jego wyniki i zgadasz się z tym opisem? Jakie uzdolnienia znaleziono u Ciebie?
• O jakich Twoich zdolnościach mówią koledzy i rodzeństwo?
• Jakie zdolności zauważają u Ciebie nauczyciele?
• Jakie talenty i umiejętności widzą u Ciebie rodzice?
• Jakie były Twoje największe osiągnięcia? Czy zdobyłeś w czymś specjalne uznanie, nagrody?
• Czy lepiej czujesz się w kontaktach z ludźmi czy z przedmiotami?
• Wolisz pracować sam czy w zespole?

Odpowiedz, zatem na pytania:

• Czego najbardziej nie lubię robić? Dlaczego?
• Jakie zajęcia są dla mnie trudne? Dlaczego?
• Co w szkole sprawiało mi najwięcej trudności? Dlaczego?
• W czym widzę swoje słabości?
• Jakich cech osobowości brakuje mi najbardziej?
• Co krytykują we mnie moi koledzy?
• Jakie słabości widzą we mnie rodzice i nauczyciele?
• Czego się boję? Dlaczego?

2. Metody poszukiwania pracy

• Media, to największe źródło wiedzy o rynku pracy. Korzysta z niego - jak wynika z rozmaitych ankiet - ponad 90% szukających posady. Ogłoszenia rekrutacyjne zamieszczają dzienniki ogólnopolskie i lokalne, wydawnictwa specjalistyczne i branżowe. Audycje o rynku pracy mają niektóre stacje radiowe i telewizyjne. Zdarza się, że firmy informują o dużych naborach nawet na ulicznych tablicach reklamowych. W gazetach istnieją też informacje, które pośrednio informują o szansach na zdobycie pracy. Gdy na przykład czyta się o finalizowaniu budowy dużego zakładu, nie widnieje tam zapotrzebowanie na nowych pracowników, ale wynika ono z kontekstu artykułu.
• Internet staje się, co raz popularniejszym narzędziem poszukiwania pracy. Powstało wiele stron, które zamieszczają oferty pracy i prowadzą rekrutację online. Dokumenty do takich firm należy zazwyczaj przesyłać droga mailową. Serwisy internetowe mają ten plus, że zazwyczaj są tam zawarte najświeższe oferty pracy i możemy się o nich dowiedzieć natychmiast po ich opublikowaniu. Drugi rodzaj serwisów, to portale, w których można zamieszczać swoje cv. Dostęp do danych mają pracodawcy, którzy szukają pracownika w internetowej bazie osób poszukujących pracy.
• Krewni i znajomi sąsiad czy wujek zna firmę i ludzi, którzy prowadzą nabór. Może pomóc przygotować się do rozmowy, zarekomendować siostrzeńca czy przyjaciela. To nie jest żadne zdrożne kumoterstwo, bo jednak osoba mająca referencje pracownika firmy daje większe nadzieje, że się sprawdzi..
• Urząd pracy jest w każdym mieście powiatowym. Nie licz jednak na to, że będziesz przebierał w ofertach zatrudnienia. Na rynku pracy jest w tej chwili trudna sytuacja. W urzędzie pracy dowiesz się jednak dokładnie, jakie masz prawa jako absolwent, kiedy i co Ci przysługuje, jeśli (czego Ci nie życzymy) trafisz na zasiłek. Niektóre urzędy organizują też przydatne kursy i szkolenia. Zapytaj o to. W urzędach pracy zajmują się także oferty pracy za granicą.
• Targi i giełdy pracy, większość targów pracy organizuje się, co prawda dla studentów i młodych absolwentów, tak jak akcje rekrutacyjne i programy praktyk w niektórych dużych firmach. Ale na targi może przecież przyjść każdy. A warto choćby po to, by poznać i oferty, i wymagania różnych pracodawców.
• Biura i kluby pracy miewają oferty pracy, a często radzą też, jak zredagować życiorys, przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej, czasem pomagają zdobyć nowe kwalifikacje. Koniecznie, zatem sprawdź, gdzie w Twojej okolicy działa taka instytucja i jaką konkretną pomocą może Ci służyć. Przy uczelniach działają Biura Karier, a przy wojewódzkich urzędach pracy - Centra Informacji i Planowania Kariery Zawodowej.
• Firmy doradztwa personalnego na ogół pośredniczą między pracodawcą a pracobiorcą, zamieszczając ogłoszenia i prowadząc wstępną albo kompletną selekcję i rekrutację. Warto próbować w nich szczęścia, bo niektóre gromadzą zgłoszenia od osób szukających posady w swoich bazach danych. Poza tym za pośrednictwem tych firm łatwiej znaleźć pracę sezonową, która z czasem może zamienić się w stałą. Nawet praktyka czasowa w jakiejś firmie zwiększa Twoje szanse w przyszłych staraniach o stałą pracę.
• Spacer po firmach, to nie tyle źródło informacji, co metoda. Znam dziewczynę, która znalazła posadę w agencji reklamowej po prostu chodząc od jednej do drugiej i pytając, czy nie znalazłoby się coś dla niej. To sposób dla wyjątkowo wytrwałych i odpornych, ale czasem warto i z niego skorzystać.

3. Techniki rekrutacji

Techniki rekrutacji stosowane przez pracodawców zależą od wielu czynników m.in. rodzaju i wielkości firmy oraz stopnia jej sformalizowania, kultury organizacyjnej i strategii personalnej przedsiębiorstwa, środków finansowych przeznaczonych na rekrutację, wymogów stawianych potencjalnemu pracobiorcy i rodzaju wymagań stanowiska, a także liczby i oczekiwań kandydatów.
Poszukując pracy możesz mieć do czynienia z następującymi technikami rekrutacyjnymi stosowanymi przez pracodawców:

• Analiza dokumentów aplikacyjnych (CV czyli życiorysu zawodowego, listu motywacyjnego, formularza/kwestionariusza aplikacyjnego - właściwie sporządzona dokumentacja może stanowić przepustkę i w rezultacie zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną),
• Rozmowa kwalifikacyjna (interview - stanowi najbardziej istotny element procedury rekrutacyjnej; rozmowa kwalifikacyjna może być tradycyjna lub sytuacyjna oraz wstępna lub ostateczna, a także swobodna lub prowadzona w warunkach stresu),
• Wywiady panelowe (udział w nich biorą kandydaci i przedstawiciele firm; dyskusja taka umożliwia interakcje zarówno z prowadzącymi wywiad, jak i innymi potencjalnymi pracobiorcami; w wywiadach panelowych uczestniczy zazwyczaj nie więcej niż kilkanaście osób),
• Testy psychologiczne (mają ocenić kandydatów pod kątem, np. zdolności analitycznych, rozumienia tekstu, pojemności pamięci, profilu osobowości, umiejętności zarządzania, negocjacji, komunikacji, predyspozycji zawodowych; do testów psychologicznych raczej nie można się przygotować),
• Assessment centre czyli „Centrum Oceny i Rozwoju” (indywidualne lub grupowe ćwiczenia symulacyjne stawiające kandydatów przed koniecznością rozwiązania konkretnych problemów lub praktycznych zadań, np. prezentacja, dyskusja na dany temat, prowadzenie zebrania, uporządkowanie korespondencji, scenki z udziałem „aktora”),
• Sprawdzian wiedzy merytorycznej (pozwala określić czy wiedza merytoryczna, jaką dysponuje kandydat jest rzeczywiście wystarczająca do objęcia przez niego określonego stanowiska),
• Testy sprawnościowe i badania laboratoryjne (stosuje się je tylko na wybrane stanowiska).

4. Jak napisać dobre CV?

CV to skrót, który przyszedł do nas wraz z wieloma angielskimi określeniami, ale pochodzi od łacińskiego curriculum vitae, czyli po prostu życiorys. Przygotowanie dobrego, profesjonalnego, dostosowanego do pracodawcy CV to sztuka. Nie ma jednego uniwersalnego wzoru pisania CV. Wszystko zależy od inwencji twórczej, ale mieszczącej się w kanonach sztuki pisania CV. Jest pewien zakres informacji, które w CV muszą się znaleźć oraz informacje, które zamieścić można. Wszystko zależy, do kogo piszemy i w jakim celu. Ważne też jest zachowanie pewnej standardowej formy pisania CV jeśli chodzi o objętość czy wydruk.Do wyboru mamy kilka rodzajów CV i tylko od nas, naszego doświadczenia, umiejętności i celu zależy wybór formy CV. Wzory CV i sama nazwa mogą się różnić w nieznacznym stopniu w poszczególnych państwach, tak samo jak układ i forma życiorysu. Ponadto CV możemy napisać na trzy sposoby: chronologiczny, funkcjonalny, celowy. Czym różną się od siebie?

• CV celowe, przede wszystkim CV takie musi mieć jasno i precyzyjnie określony cel, który piszemy jako pierwszą informację na stronie, np. dostanie się na staż w firmie XXX, otrzymanie stypendium od XXX, otrzymanie pracy na stanowisku XXX. W CV takim musimy zaakcentować, że mamy odpowiednie kwalifikacje dla konkretnej pracy lub, że spełniamy warunki określone w ogłoszeniu. Koncentrujemy się również na wartościach, które możemy wnieść do firmy. CV powinno zawierać listę umiejętności cennych z punktu widzenia pracodawcy, listę osiągnięć, która uwiarygodni deklarowane umiejętności. W CV możemy wspomnieć o umiejętnościach, których np. używaliśmy u ostatniego pracodawcy. CV takie najlepiej się nadaje dla osób, które:
  • Mają bardzo duże doświadczenie w jakiejś dziedzinie, ale chcą podnieść swoją pozycję jeszcze bardziej;
  • Właśnie ukończyły szkołę lub nie mają zbyt wielkiego doświadczenia zawodowego, ale doświadczenie i umiejętności w jakiejś dziedzinie zdobyte w inny sposób, np. w organizacjach pozarządowych, w czasie praktyk, w czasie studiów;
  • Mają wiele umiejętności i zdolności, pracowały w wielu firmach, ale zdecydowały się pracować w konkretnej branży;
  Mają wiele doświadczeń zawodowych i piszą kilka CV celowych dla różnych pracodawców.
  
• CV chronologiczne, najbardziej powszechny i najprostszy rodzaj CV. Zazwyczaj piszemy CV chronologiczne, gdy staramy się o pracę. To CV w sposób przejrzysty pokazuje, u kogo pracowałeś, gdzie się uczyłeś. Wielu pracodawców ceni sobie właśnie takie CV, ponieważ jasno z niego wynika przebieg zatrudnienia i edukacji. Kolejność prac i szkół pisze się w kolejności odwrotnej do chronologicznej, a więc od najświeższej do najstarszej. Ponadto w CV tym można podkreślać nazwy pracodawców, jeżeli np. pracowało się u cenionego i znanego pracodawcy.
  CV chronologiczne (standardowe) mogą pisać osoby, które:
  • chcą się rozwijać się w danej dziedzinie;
  • kształcą się zawodowo (vocational training);
  CV chronologiczne niekorzystne jest dla osób:
  • które często zmieniały pracodawcę;
  • chcą zmienić ścieżkę kariery;
  • których zatrudnienie nie jest ciągłe, np.: przerywane okresami choroby, okresami samozatrudnienia czy byciem bezrobotnym.
  
  
• CV funkcjonalne, takie CV mogą pisać osoby, które posiadają bardzo duże doświadczenie zawodowe, chcą zmienić ścieżkę kariery, branżę, zawód. Konstrukcja CV daje szansę na ukrycie ewentualnych przerw w zatrudnieniu spowodowane byciem bezrobotnym, przebywanie na długim zwolnieniu lekarskim lub nieodpowiednie wykształcenie. Akcentuje kompetencje w jakiejś dziedzinie, natomiast informacje o nazwie pracodawcy, przebiegu pracy i wykształceniu są tylko załącznikiem do listy osiągnięć i kompetencji i tylko potwierdzają nabyte umiejętności. W tym CV można również zamieścić informacje o pracy w organizacjach pozarządowych. CV to nie jest korzystne, gdy pracodawcy, u których pracowaliśmy są znani i praca u nich jest prestiżowa. W przypadku CV funkcjonalnego, nazwy pracodawców nie są informacjami najważniejszymi. Akcentowane są umiejętności, a nie miejsce gdzie je zdobyliśmy. Poza tym format tego CV może nie być lubiany przez pracodawców, gdyż niewielu pracowników decyduje się na pisanie takiego CV. Pracodawcy są przyzwyczajeni po prostu do tradycyjnego, chronologicznego CV. Przedstawiliśmy trzy podstawowe sposoby pisania CV. Do tego podziału można by jeszcze dodać CV pisane pod kontem osoby, która je pisze, a więc, np. CV dyrektora czy studenta. My skoncentrujemy się na CV studenta lub osoby, która dopiero, co ukończyła swoją edukację. CV to będzie połączeniem CV chronologicznego i celowego.
• CV studenta
  • Wstęp
    Na początku CV możemy umieścić krótki opis własnej osoby, np. "absolwent Uniwersytetu Gdańskiego, kierunek: Stosunki Międzynarodowe, pracowity i szybko uczący się, odbywający praktyki w czasie wakacji letnich w działach współpracy z zagranicą". Umieszczenie takiego opisu wywodzi się z angielskiej metody pisania CV. Może być ciekawą alternatywą dla chcących napisać swoje CV w sposób oryginalny. Umieszczenie takiego opisu nie jest oczywiście obowiązkowe.
  • Osiągnięcia
    Wiele osób, które ukończyły naukę, czy to w szkole średniej czy na studiach nie mają wielu osiągnięć zawodowych, ale mogą za to się pochwalić osiągnięciami na innym polu, np. wolontariatu, praktyk, działalności szkolnej, studenckiej. W paragrafie tym można wymienić kilka osiągnięć, skupiając się oczywiście na tych, które są korzystne z punktu widzenia przyszłego pracodawcy czy też ze względu na cel, w jakim piszemy CV. Możemy tu napisać, np.: "Zarządzałem grupą wolontariuszy w czasie Wielkiej Orkiestry świątecznej Pomocy. Zebraliśmy razem prawie 1000 zł.”, czy “W liceum byłem przewodniczącym samorządu szkolnego przez dwa lata".
  • Wykształcenie
    Tutaj należy napisać o przebiegu edukacji, ale nie musimy się oczywiście wracać do czasów przedszkola, ponieważ pracodawcę mało to interesuje. Ważniejsze będzie podanie informacji o szkole, jaką ukończyliśmy, czy o kierunku studiów. Możemy wspomnieć, że egzamin maturalny zdaliśmy na ocenę bardzo dobrą. Informacja o ocenach nie jest informacją obowiązkową, ale gdy oceny są dobre, na pewno zostanie dobrze odebrana przez pracodawcę.
  • Doświadczenie
    W części tej należy wymienić wszystkie odbyte staże, praktyki, prace, nawet te sezonowe w okresie letnim, prace na zlecenia i o dzieło. Nie należy jednak wymieniać wszystkiego jednym tchem, bez zastanowienia. Musimy pamiętać o podkreślaniu tych doświadczeń, także zawodowych, które są ciekawe dla przyszłego pracodawcy.
  • Zainteresowania
    W części tej napisz o swoich zainteresowaniach. Jednak nie należy przesadzać i opisywać rozlegle swojej pasji do piłki nożnej. Chyba, że wiemy, że pracodawca jest wielkim miłośnikiem tego sportu.
  • Referencje
    Jeżeli takie posiadamy, informacje o nich możemy zamieścić jako ostatnią. Nie wolno zapomnieć o dopisaniu zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych dla potrzeb rekrutacji, bo w przeciwnym wypadku podanie nie będzie nawet rozpatrywane. Informacje o sobie podajesz w punktach, a wykształcenie i przebieg pracy w odwrotnej kolejności, czyli zaczynasz od ostatnio ukończonej szkoły i miejsca pracy, a kończysz na tych najdawniejszych. Pisz zwięźle, rzeczowo, bez wodolejstwa i kwiecistego stylu, i tylko to, co rzeczywiście ma związek z przyszłą pracą. Zarówno CV jak i list motywacyjny powinny być napisane na maszynie lub na komputerze. Jednak zawsze po napisaniu CV należy skonsultować się z kimś bliskim, kto przypomni ważne fakty z Twojego życia, jakie przeoczyłeś, np. ukończenie kursu komputerowego, pracę w charakterze wolontariusza itp.

5. Jak napisać europejskie CV?

1. Dane personalne - PERSONAL INFORMATION,
2. Doświadczenie zawodowe - WORK EXPERIENCE,
3. Wykształcenie i odbyte szkolenia - EDUCATION AND TRAINING,
4. Osobiste umiejętności i zakres kompetencji - PERSONAL SKILLS AND COMPETENCES,
5. Dodatkowe informacje - ADDITIONAL INFORMATION,
6. Załączniki - ANNEXES.

1. PERSONAL INFORMATION: nazwisko, imię (imiona), dokładny adres zamieszkania, numer telefonu (faksu), e-mail, narodowość, data urodzenia.
2. WORK EXPERIENCE: zdobyte doświadczenia zawodowe uporządkowane od-do zaczynając od najbardziej aktualnych, nazwa i adres pracodawcy, rodzaj działalności lub sektor, zajęcie lub stanowisko, główne aktywności i odpowiedzialność,
3. EDUCATION AND TRAINING: ukończone szkoły i odbyte szkolenia uporządkowane od-do zaczynając od najbardziej aktualnych, nazwa i typ organizacji prowadzącej edukację lub szkolenie, główne zagadnienia/zdobyte umiejętności zawodowe, uzyskany w wyniku ukończenia szkoły lub szkolenia tytuł, poziom w międzynarodowej skali (o ile można go określić).
4. PERSONAL SKILLS AND COMPETENCES (niekoniecznie udokumentowane dyplomami czy certyfikatami): język ojczysty, inne języki (czytanie, pisanie, mówienie - przy każdym z nich należy określić poziom), umiejętności społeczne (np. umiejętność pracy w zespole), umiejętności i działalność w organizacjach (opisać organizacje i programy), umiejętności techniczne (np. umiejętność obsługi komputera), talenty artystyczne (np. muzyka, pisanie, projektowanie), inne umiejętności nie wymienione powyżej oraz prawo jazdy.
5. ADDITIONAL INFORMATION: dodatkowe informacje, które mogą być ważne dla pracodawcy (np. opinie, referencje, osoby kontaktowe).
6. ANNEXES: lista załączników.

6. List motywacyjny

List motywacyjny to rodzaj podania, rozwijającego te elementy życiorysu zawodowego, które świadczą o Twojej przydatności na stanowisku, o jakie się ubiegasz. Powinieneś w nim przekonać pracodawcę, że jesteś rzeczywiście zainteresowany posadą, a przy tym jesteś tą osobą, którą powinien zatrudnić.
Napisz, więc dlaczego ubiegasz się o pracę w tej akurat firmie i na konkretnym stanowisku, zasygnalizuj, że znasz firmę i jej produkty lub usługi. Powołaj się na przydatne w tym miejscu pracy doświadczenia (w Twoim przypadku mogą to być zarówno prace wykonywane w czasie wakacji, np. pomoc wujkowi w piekarni, zbieranie owoców czy opieka nad młodszymi na obozie harcerskim, jak i aktywność w samorządzie uczniowskim czy organizacji młodzieżowej, która pozwoliła ujawnić się np. takim Twoim cechom, jak zdolności organizatorskie, kierowanie zespołem, umiejętność negocjacji, łatwość nawiązywania kontaktów, lojalność itp.).
Nie ma uniwersalnego wzoru CV czy listu motywacyjnego. Nieco inne mogą być oczekiwania wielkiej firmy amerykańskiej, a inne małej polskiej. Oczywiście złe wrażenie robi niechlujstwo, niestaranność, błędy ortograficzne, a także tak zwane literówki.>br> Pisząc list motywacyjny albo CV powinieneś zawsze pamiętać o kilku zasadach, dzięki którym dokumenty „przemówią” skuteczniej w Twoim imieniu do pracodawcy.

• Ilość stron Pamiętaj, że dokumenty aplikacyjne stanowią opakowanie naszych kwalifikacji zawodowych i osobistych. List motywacyjny podobnie jak CV powinien zmieścić się na jednej stronie formatu A 4. Jeżeli jednak nie możesz zmieścić wszystkich informacji na jednej stronie, bo masz bardzo bogate doświadczenie, dopuszczalne jest CV o większej objętości tekstu. Każda ze stron musi mieć jednak tę samą formę graficzną tak, aby dokument był czytelny.
• Format Dokumenty powinny być czytelnie i wyraźnie sporządzone oraz schludnie wyglądać. Najlepiej umieścić je w kopercie w sposób, który uchroni je przed kompletnym zniszczeniem w czasie transportu, czyli złożyć na dwa razy lub trzy i umieścić w małej kopercie lub zabezpieczyć czymś sztywnym w kopercie A4.
• Grafika CV i list motywacyjny powinny być przejrzyste i bardzo czytelne, dlatego nie stosuje się w nich jednocześnie kursywy, pogrubień i podkreśleń. Co do wielkości i stylu czcionek, to warto trzymać się ogólnych standardów, używając kroju Times New Roman lub Arial o wielkości 12 pkt. Tekst napisany mniejszą czcionką utrudnia czytanie. Lepiej unikać wstawiania do listu i CV obrazków.

• Język Dokumenty aplikacyjne powinny być przesyłane w języku polskim. Oczywiście są sytuacje, w których należy wysyłać dokumenty zarówno w języku polskim, jak i obcym, a nawet, np. na wyraźną prośbę pracodawcy lub w odpowiedzi na obcojęzyczne ogłoszenie, tylko w obcym języku. Dotyczy to głównie niektórych firm międzynarodowych, w których zatrudnianych jest wiele osób niemówiących po polsku lub w sytuacji, gdy adresujemy korespondencję do konkretnej osoby, która jest cudzoziemcem.
• Klauzula Pod właściwym tekstem CV powinna znaleźć się klauzula: „Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb procesu rekrutacji zgodnie z Ustawą z dnia 29.08.97 o Ochronie Danych Osobowych ( Dz. U. Nr 133 poz. 883)”.Jeżeli nie zamieścisz tej klauzuli Twoja aplikacja może nie być rozpatrzona.

Dostarczanie dokumentów jest właściwie 5 sposobów na dostarczenie dokumentów do pracodawcy:

• poczta tradycyjna,
• poczta elektroniczna,
• przesyłka kurierska,
• faks,
• przybycie osobiste.

• zapisać w wersji, którą odczytać będzie mógł każdy użytkownik poczty elektronicznej, np. Rich Text Format lub Word - dokument,
• nie zawierały zbędnej grafiki lub zdjęć zapisanych w dużej rozdzielczości. Jeśli już decydujesz się na zamieszczanie kolorowego zdjęcia, to wystarczy, aby było jedno małe. Przed wysłaniem spójrz na objętość pliku, potem pomnóż to razy 10 (skoro jedna osoba ma chęć przesłania takiego materiału, to dlaczego pozostałe 9 ma zrobić to w uboższej formie?) i pomyśl, ile czasu zajmuje ściągnięcie takiej poczty. Pamiętajmy, że każda dodatkowa grafika to kolejne kilobajty.

7. Rozmowa kwalifikacyjna.

Na rozmowie kwalifikacyjnej przede wszystkim będą Cię pytać o sprawy bezpośrednio związane z pracą. Na przykład o doświadczenie zawodowe, organizację czasu, sposób rozwiązywania przez Ciebie problemów, oczekiwania, co do nowego stanowiska, powody starań akurat o tę posadę i w tej właśnie firmie. Do rozmowy kwalifikacyjnej musisz się przygotować. Powinieneś, więc najpierw zdobyć wiedzę o firmie, w której chcesz się zatrudnić (to przydaje Ci się kolejny raz!), by się zorientować, czego może oczekiwać. Twój wygląd jest komunikatem. Wyrażamy nim respekt dla drugiej osoby, a także „mówimy”, do jakiej grupy społecznej należymy, jakie wartości szanujemy itd. Nie jest prawdą, że ktoś, kto ma kolczyk w nosie, jest mniej wartościowym człowiekiem niż ten, co go nie ma, a tleniony blondyn będzie gorszym pracownikiem niż ktoś, kto ma naturalny kolor włosów. Jednak trzeba się liczyć z tym, że wiele osób wciąż tak sądzi, a nawet, jeśli nie - z dwóch osób, które mają podobne umiejętności wybiorą raczej tę, która tego kolczyka nie ma albo nie utleniła włosów. Uwaga: Szczególnie w firmach z tradycjami! Schludny wygląd dla wielu osób to informacja o tym, jak solidny jest ich rozmówca, na ile zorganizowany i dokładny. Takie cechy mogą mieć znaczenie. Znam dyrektora oddziału jednego z banków, który zawsze patrzy... na buty kandydatów do pracy. Posiadacze brudnych, nie mają szans. Warto zdobyć wcześniej informacje na temat firmy, w której chcemy podjąć pracę. Warto wiedzieć, co nosi się w danej firmie. To często daje kandydatowi dodatkowe punkty. Jednak zawsze przychodzimy na pierwsze spotkanie ubrani nieco bardziej odświętnie niż pracownicy. W agencjach reklamowych nikt nie chodzi w garniturach, niektórzy ubrani są wręcz niedbale. Jednak - gdy jesteś młodym mężczyzną - załóż do spodni marynarkę, choć pod nią nie musisz mieć tradycyjnej koszuli i krawata, i - spokojną sukienkę lub kostium, gdy jesteś młoda kobietą.
Na spotkanie przyjdź przynajmniej 5 minut wcześniej. Spóźnienie świadczy negatywnie o przydatności do każdego zawodu, ale tu chodzi też o to, żeby chwilę odpocząć i mieć szansę poprawienia wyglądu. Czasem warto umyć ręce, zwłaszcza, gdy masz tendencję do pocenia się w sytuacji stresującej.
Za prowadzenie rozmowy odpowiedzialny jest Twój rozmówca. W jego gestii leży przywitanie. Nie wyciągaj pierwszy ręki. Czekaj aż wskaże Ci miejsce. Możesz pochwalić siedzibę firmy czy gabinet oraz wyrazić zadowolenie, że doszło do tego spotkania. To przyszły pracodawca zadaje pytania, a Twoją rolą jest odpowiedzieć na nie najpełniej i w zgodzie z prawdą. Ty zadajesz pytania poproszony o to lub wtedy, kiedy czegoś nie zrozumiałeś czy chcesz dowiedzieć się więcej. Na pierwszym spotkaniu nie pytaj o zarobki. W czasie rozmowy ważne jest, jaką przybierasz postawę. Nie odchylaj się do tyłu i nie opieraj o biurko, a kiedy mówisz, możesz się nieznacznie przechylić w kierunku rozmówcy. Ręce trzymaj swobodnie na kolanach, można je spleść. Jeżeli proponują Ci coś do picia, najbezpieczniej jest poprosić o szklankę wody. Nie unikaj wzroku Twojego rozmówcy, patrz mu często w oczy, zwłaszcza, kiedy mówi, albo kiedy Ty mówisz coś szczególnie istotnego. To także dla niego ważny komunikat. świadczy on o Twojej spokojnej pewności siebie, o szczerości i odwadze. Zazwyczaj takich pracowników chce mieć każdy pracodawca. Co do samej treści rozmowy, to pamiętaj, że przyszedłeś tu po to, aby przedstawić siebie w jak najlepszym świetle oraz wywołać przekonanie, że nadajesz się do pracy na danym stanowisku. Powinieneś potrafić odpowiedzieć, dlaczego chcesz pracować w tej firmie i na tej pozycji, a także wyliczyć Twoje predyspozycje na to stanowisko.

Oto 8 najważniejszych przykazań:

1. Punktualność (5 minut przed czasem)
2. Schludny wygląd, suche ręce
3. Czekasz na powitanie i wskazanie miejsca
4. Swobodna, ale pełna szacunku postawa
5. Staranne odpowiedzi na zadane pytania
6. Prezentacja siebie i swoich zalet
7. Kilka Twoich pytań na temat pracy
8. Podziękowanie i wyrażenie nadziei na kolejne spotkanie.

Co to znaczy "umieć słuchać"?

• Robić przerwę po każdej wypowiedzi naszego rozmówcy, nie spieszyć się z odpowiedzią
• Powtarzać część wypowiedzi (własnymi słowami, tak, jak zrozumieliśmy), abyśmy i my sami, i nasz rozmówca mieli pewność, że mówimy o tym samym
• Zadawać pytania, żeby lepiej zrozumieć, ale z umiarem, by nie sugerować niepojętności
• Dawać werbalne (aha) i niewerbalne sygnały (skinienie głowy), że podążamy za tym, co mówi rozmówca
• Wyrażać uczucia (mimicznie i werbalnie)
• Bez wyraźnej zachęty powstrzymywać się od rad.

• w 55% - to, jakie robimy wrażenie
• w 38% - ton naszego głosu
• w 7% - treść

Jak mówić?

• Wyrażamy opinię zwięźle i na temat
• Mówimy o faktach i o swoich uczuciach, a nie o drugiej osobie (np. "boli mnie, kiedy widzę, że on może wracać do domu później niż ja" a nie: "jesteście niesprawiedliwi, pozwalacie mu na więcej niż mnie")
• Robimy wszystko, aby druga strona nas rozumiała
• Panujemy nad emocjami, staramy się mówić spokojnie
• Posługujemy się językiem zrozumiałym dla drugiej strony, nie używamy slangu i żargonu

Przebrnąłeś przez rozmowę kwalifikacyjną. Co teraz?
Firma może Ci zaproponować poddanie się testom. Testy mogą być różne, ale generalnie służą próbie określenia cech osobowości i predyspozycji zawodowych. Mogą określać Twoją przydatność na konkretnym stanowisku. Jeżeli na przykład zamierzasz zostać sprzedawcą, zostaniesz zbadany pod kątem umiejętności nawiązywania kontaktów. Jeżeli deklarujesz znajomość komputera, możesz zostać posadzony na stanowisku komputerowym w celu zaprezentowania swojego poziomu. Mogą Cię też zaprosić np. do udziału w grupowym lub indywidualnym rozwiązywaniu jakiegoś problemu z codziennej działalności firmy. Sprawdza się tak np., czy kandydaci potrafią radzić sobie z dokumentami, ocenić ich wagę, zorganizować sobie pracę albo czy umieją współpracować z innymi.